Aanleiding: werkt het om aanvragen te koppelen?
Jaarlijks worden ongeveer 249.000 WW-uitkeringen aangevraagd door mensen die werkloos zijn geraakt. Wanneer uit hun aanvraaggegevens blijkt dat zij misschien recht hebben op een toeslag, volgt de toeslagaanvraag automatisch na de WW-aanvraag. In het verleden waren dit twee losse aanvragen, wat betekent dat cliënten zelf alert moesten zijn op hun mogelijke recht op een UWV-toeslag. In deze analyse onderzoekt UWV de gevolgen van de automatische koppeling. Daarmee is beter in te schatten of het wenselijk is de koppeling te behouden en mogelijk uit te breiden naar de aanvraag van andere UWV-uitkeringen.
Voorbeeld van gekoppelde aanvraag WW en toeslag
Methode: klantonderzoek, data-analyse en doenlijkheidsanalyse
Er is multidisciplinair onderzoek gedaan, bestaande uit drie onderdelen:
- Er is klantonderzoek uitgevoerd: 361 cliënten vulden een online enquête in over hoe ze de automatisch gekoppelde WW- en toeslagaanvraag hebben ervaren. Deze cliënten hadden recentelijk een WW-uitkering en soms dus ook een toeslag aangevraagd.
- Het vragenlijstonderzoek is aangevuld met data-analyses naar twee doelgroepen: die met de gekoppelde aanvraagprocedure en die met de nog niet gekoppelde aanvraagprocedure. Die groepen zijn vergeleken op het aantal toeslagaanvragen, toekenningen, de contactintensiteit, maatregelen en terugvorderingen.
- Tot slot is een doenlijkheidsanalyse uitgevoerd: hoe doenlijk is het gekoppelde aanvraagproces voor zowel cliënten als medewerkers? Doorgaans is werkloos raken een stressvolle gebeurtenis, waardoor cliënten tijdelijk een lager doenvermogen hebben – nog eens versterkt door mogelijke financiële schaarste. Het is daarom belangrijk de toeslagaanvraag zo gemakkelijk mogelijk te maken.
Resultaat: door koppeling meer toeslagaanvragen; wel ingewikkeld proces
Op basis van het onderzoek is het advies om de koppeling te behouden, maar betere uitleg te geven over de plichten die cliënten hebben.
- Wanneer de toeslagaanvraag automatisch gekoppeld is, vraagt zo’n 41% van de cliënten een toeslag aan. Wanneer de toeslagaanvraag optioneel is, vraagt maar zo’n 19% de toeslag aan. Het toekenningspercentage bleef echter gelijk: in beide situaties werd ongeveer de helft van de aanvragen toegekend. Veel cliënten hebben dus toeslag misgelopen. Daarnaast was er tijdens de optionele periode meer cliëntcontact, wat duidt op onduidelijkheden in het aanvraagproces of onzekerheden bij de cliënt.
- Uit het data-onderzoek is gebleken dat er nauwelijks tot geen verschillen zijn in het gedrag van cliënten die hebben geleid tot maatregelen en/of terugvorderingen als gevolg van de twee aanvraagprocedures.
- De gekoppelde toeslagaanvraag is redelijk goed te doen voor cliënten. De meesten vinden de automatische koppeling prettig. Echter, een kwart van de cliënten had het fijn gevonden om het toeslagdeel over te kunnen slaan. Ze vinden de Toeslagenwet erg ingewikkeld. Mogelijk overzien cliënten hun situatie en de impact van hun keuzes niet helemaal. Uit het klantonderzoek blijkt dat niet iedereen zich bewust is van de plichten die horen bij een toeslag, zoals een wijziging doorgeven in de leefsituatie.
- Ook voor medewerkers die de toeslagaanvraag verwerken, is de regeling ingewikkeld. Het controleproces is handmatig werk en daarmee foutgevoelig.
Impact: niet-gebruik van toeslagenwet te reduceren
Dit onderzoek bevestigt dat de automatische aanvraag leidt tot minder niet-gebruik. De automatische aanvraag valt te verkiezen boven een optionele aanvraag, omdat er in dat laatste geval minder aanvragen worden gedaan. De kans is dan groter dat mensen een toeslag mislopen. Dit is onwenselijk, omdat een toeslag is bedoeld voor mensen met een laag inkomen. Juist bij deze groep is een verhoogd risico op financiële problemen. Een aandachtspunt is dat door de automatische koppeling sommige mensen het proces en de situatie niet geheel overzien.
Aan de hand van deze resultaten kan UWV overwegen in de toekomst ook bij andere uitkeringen de toeslagaanvraag automatisch te laten volgen op de uitkeringsaanvraag.